Η μαστίχα είναι είδος του Μαστιχοφόρου Σχίνου, που καλλιεργείται στην νότια πλευρά της Χίου, από τον οποίο λαμβάνεται η μαστίχα, μια ρητινώδης εύοσμη ρητίνη, που είναι αποκλειστικά ελληνικό προϊόν και έχει χαρακτηριστεί από το 1997 ως προϊόν Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (Π.Ο.Π). Η φυσική μαστίχα, το «δάκρυ» του μαστιχόδενδρου, αποτελεί ένα μοναδικό γεωργικό προϊόν, ξεχωριστό τόσο για τον τόπο και τον τρόπο παραγωγής του όσο και για τις ιδιότητες και πολλαπλές εφαρμογές του.

 

Θα πρέπει να αναφερθεί ότι δέντρα της οικογένειας του μαστιχόδενδρου υπάρχουν και σε άλλες παραμεσόγειες χώρες, αλλά μόνο στη Χίο καρποφορούν μαστιχοφόροι σχίνοι και ακόμη πιο συγκεκριμένα στο νότιο τμήμα του νησιού, όπου το κλίμα είναι θερμό και ξηρό. Το μαστιχόδενδρο φτάνει σε ύψος μέχρι τα 3 μέτρα και φυσικά καλλιεργείται για τη ρητίνη που παράγεται από αυτό, ωστόσο, αυτοφύεται, επίσης, σε θαμνότοπους και χέρσες περιοχές. Έχει φύλλα σκληρά με ελλειπτικό σχήμα και μικρό μέγεθος, κόκκινα λουλούδια σε βότρεις και κοκκινόμαυρους καρπούς.

 

Η επιφάνεια του κορμού του έχει ακανόνιστες πλάκες, σαν ρυτίδες, όπως το πεύκο. Από το μαστιχόδενδρο για φαρμακευτικούς σκοπούς χρησιμοποιείται η ρητίνη, που συλλέγεται το καλοκαίρι. Η συλλογή της μαστίχας γίνεται με παραδοσιακό τρόπο. Τον Ιούλιο, οι μαστιχοπαραγωγοί,για να παραχθεί η μαστίχα, χαράσσουν (κεντούν) τον κορμό και τα κλαδιά του δέντρου με ένα μικρό, αιχμηρό και αυλακωτό σιδερένιο εργαλείο, το κεντητήρι. Το παραγόμενο έκκριμα αρχίζει να στερεοποιείται στις χαρακιές περίπου 15 ημέρες μετά το κέντημα, ανάλογα με τις καιρικές συνθήκες.

 

Αργότερα, στα τέλη του Αυγούστου, αρχίζει η συλλογή της διάφανης ρητινώδους ουσίας, σε κρυστάλλους που στην αρχή έχουν μια πικρή γεύση, η οποία αργότερα μεταλλάσσεται στην ιδιαίτερη γεύση της μαστίχας με το μαγευτικό άρωμα. Κατόπιν το προϊόν κοσκινίζεται, πλένεται και καθαρίζεται επιμελώς, κομμάτι-κομμάτι, και κατόπιν προωθείται στο εμπόριο.

 

Πολλές φορές έχουν γίνει προσπάθειες να παραχθεί μαστίχα από το φυτό αυτό σε άλλα μέρη του πλανήτη, αλλά, χωρίς αποτέλεσμα. Οι επιστήμονες, δεν έχουν βρει ακόμη το λόγο για τον οποίο, η μαστίχα δεν καρποφορεί σε κανένα άλλο μέρος του πλανήτη. Ωστόσο, σαν πιθανότερος λόγος θεωρείται το ιδιαίτερο κλίμα του νησιού της Χίου.

Ποια όμως είναι η σύσταση της μοναδικής Μαστίχας? Είναι γεγονός πως παρά τις αμέτρητες έρευνες σε ειδικά εργαστήρια η ακριβής σύσταση της Μαστίχας δεν κατέστει δυνατό να αποτυπωθεί με σαφήνεια. Ωστόσο εκείνη που έχει αναλυθεί, αναγνωριστεί και πιστοποιηθεί είναι η χημική σύσταση τόσο της ρυτίνης όσο και του μαστιχέλαιου. Σε γενικές γραμμές και αξιολογώντας τις ευεργετικές της ιδιότητες, είναι πιθανό η μαστίχα να περιέχει πάνω από 70 ουσίες.

 

Η μαστίχα περιέχει α-μαστιχορητίνη, β-μαστιχορητίνη, αιθέριο έλαιο, τανίνες, μαστιχίνη και μαστιχικό οξύ, μοναδικά τερπένια όπως α-πινένιο, β-μυρκένιο, β-καρυοφυλλένιο, λιμονένιο και πολυφαινόλες.

 

 

• Στοματική υγιεινή
  • Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης. Αποτελέσματα – Συμπεράσματα:
    • Με τη συστηματική μάσηση της μαστίχας Χίου το ποσό της μικροβιακής πλάκας, μειώθηκε κατά 41,5%
    • Με την χρήση της μαστίχας Χίου, δεν αυξήθηκε ο αριθμός των λευκοκυττάρων στην μικροβιακή πλάκα

• • Μία από τις συνηθισμένες χρήσεις μαστίχας συνδέεται με την υγεία της στοματικής κοιλότητας. Είναι κατάλληλη για την παρασκευή οδοντόκρεμας, προσφέρει καθαρή αναπνοή και εκλύει την περιττή υγρασία του στόματος. Μάλιστα, έχει αποδειχθεί πως η προσθήκη φυσικής μαστίχας Χίου σε οδοντόκρεμες, διαλύματα πλύσης και αποσμητικά στόματος οδηγεί στην ενίσχυση του ανοσοποιητικού συστήματος των ιστών μεταξύ των δοντιών και των ούλων, δρώντας έτσι ενάντια στο σχηματισμό πλάκας και άλλων περιοδοντικών παθήσεων. Ο μηχανισμός δράσης περιλαμβάνει την αντίδραση των συστατικών της μαστίχας με τους πολυμορφικούς πυρήνες των κυττάρων στην περιοχή της στοματικής κοιλότητας, προκαλώντας τη συσσώρευση λευκών αιμοσφαιρίων. Το μάσημα της μαστίχας Χίου διεγείρει τη λειτουργία των σιελογόνων αδένων και αυξάνει την έκκριση σάλιου, γεγονός που συμβάλλει στον αυτοκαθαρισμό του στόματος.

 

• Πεπτικό έλκος
  • Πανεπιστημιακή Κλινική Nottigham. Αποτελέσματα – Συμπεράσματα:
    • Η μαστίχα Χίου σκοτώνει το ελικοβακητρίδιο του μυλωρου. Μικρή δόση μαστίχας 1mg την ημέρα για δυο εβδομάδες μπορεί να θεραπεύσει τα πεπτικά έλκη πολύ γρήγορα για τα οποίο ευθύνεται το βακτήριο Helicobacter Pylori, λόγω της αντιμικροβιακής της δράσης, ενώ σημαντική είναι και η επίδρασή της στη λειτουργία του ήπατος, καθώς ενεργοποιεί την αποτοξινωτική του δραστηριότητα.
    • Η μαστίχα επέφερε φανερά δομικές αλλαγές στον οργανισμό, όπως φάνηκε στο ηλεκτρικό μικροσκόπιο

 

• Αντιβακτηριδιακή & Αντιμυκητιακή Δράση
  • Πανεπιστήμιο Αθηνών / Έδρα Φαρμακογνωσίας (1998)
    • Το μαστιχέλαιο έδειξε μια αξιοσημείωτη αντιβακτηριακή δράση.
    • Εμφάνισε επίσης μια πολύ σημαντική αντιμυκητιακή δράση

 

• Φλεγμονές
  • Λόγω της ισχυρής αντιφλεγμωνόδους δράσης του ελεανολικού και ολεανολικού οξέος (3-οξοτριτερπένιο), η μαστίχα δρα επουλωτικά λύοντας τις φλεγμονές συγκεκριμένων οργάνων ξεκινώντας από περιοδοντίτιδες, οισοφαγίτιδες, γαστρίτιδες, δωδεκαδακτυλικό έλκος μέχρι τις κολίτιδες και τις αιμορροΐδες.
  • Επίσης αποτρέπει τη στασιμότητα στις περιοχές αυτές εμποδίζοντας την εμφάνιση συμπτωμάτων όπως δυσπεψία ή τυμπανισμό. Επιπρόσθετα, η πέψη διευκολύνεται από την αντανακλαστική έκκριση σιέλου και γαστρικού υγρού κατά το μάσημα της μαστίχας.

 

• Αποσκλήρυνση όγκων
  • Είναι γεγονός πως η μαστίχα χρησιμοποιείται ακόμα και σήμερα για την αποσκλήρυνση όγκων στον πρωκτό, στο στήθος, στο ήπαρ, στις παρωτίδες, στη σπλήνα, στο στομάχι, στο έντερο και στον οισοφάγο, ακόμα και για διάρροιες των παιδιών.

 

• Πρόσθετες δράσεις
  • Επιπρόσθετα, θεωρείται αναλγητικό, αντιβηχικό, ορεξιογόνο, αφροδισιακό, στυπτικό, ερυθροποιητικό, διουρητικό, αποχρεμπτικό και αιμοστατικό. Η μαστίχα μνημονεύεται ως το παραδοσιακό αντίδοτο έναντι αποστημάτων, ακμής, καρκίνου, έλκους και καρκινωμάτων, κακοήθους φλύκταινας, καρδιοδυνίας, κονδυλώματος, ατονίας, ουλίτιδας, δυσοσμίας του στόματος, λευκόρροιας, μαστίτιδας, φυμάτων και αθηροσκλήρωσης.

 

• Ηλιακή προστασία
  • Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει το γεγονός ότι η μαστίχα χρησιμοποιούνταν και για καλλωπισμό. Λειτουργούσε σαν αντηλιακό έναντι των εγκαυμάτων από την έκθεση στον ήλιο, ενώ αποτελούσε κύριο συστατικό στην παραγωγή σαπουνιού και κρέμας ομορφιάς.

 

• Τριχοφυία
  • Στη σύγχρονη κοσμετολογία, το μαστιχέλαιο, λόγω του ουρσολικού οξέος και του ισομερούς του, ολεανολικού οξέος, χρησιμοποιείται σε σκευάσματα που προορίζονται για την ενίσχυση της τριχοφυίας και την προστασία από ερεθισμούς του τριχωτού της κεφαλής.

 

• Αιθέραια έλαια
  • Επιπλέον, οι εταιρείες καλλυντικών και αρωμάτων χρησιμοποιούν το μαστιχέλαιο, σαν αιθέριο έλαιο που είναι, στην παρασκευή αρωμάτων και κρεμών προσώπου, καθώς το ουρσολικό οξύ, μεταξύ των άλλων, αποκαθιστά τις δομές κολλαγόνου και την ελαστικότητα του δέρματος, μειώνοντας έτσι το χρόνο γήρανσής του.

 

• Ποτοποιία
  • Στην ποτοποιία, χρησιμεύει στην παρασκευή λικέρ και ούζου, καθώς με την προσθήκη μαστίχας το ποτό αποκτά το άρωμά της και περιορίζεται η βλαπτική δράση της αλκοόλης. Τέλος, η μαστίχα αποτελεί ιδανικό συντηρητικό τροφίμων, καθώς εμποδίζει την ανάπτυξη βλαβερών μικροοργανισμών σε αυτά, όπως Salmonella enteritidis, Staphylococcus aureus, Pseudomonas fragi, Candida albicans κ.α.

 

• Αίσθηση της πείνας
  • Η Μαστίχα ενισχύει το αίσθημα κορεσμού και μειώνει την πείνα σύμφωνα με Βρετανούς ερευνητές στο πανεπιστήμιο της Γλασκόβης. Το μόνο που χρειάζεται να κάνετε είναι να μασήσετε μαστίχα 1 με 2 ώρες μετά το μεσημεριανό σας γεύμα. Όχι μόνο θα πεινάτε λιγότερο αλλά θα έχετε και αισθητά μειωμένη επιθυμία για γλυκό.

 

Κλείνοντας, θα μπορούσαμε να λέγαμε πως η καθημερινή μάσηση μαστίχας Χίου, είτε στην ακατέργαστη μορφή της (κρύσταλλοι ή ‘δάκρυα’ μαστίχας) είτε στη μορφή σκόνης, κουφέτων (τσίχλας) ή μαστιχέλαιου, πέραν της ωραίας φυσικής γεύσης και φρεσκάδας που προσφέρει, έχει σημαντικά αποτελέσματα στην προστασία και στη διατήρηση της υγείας μας, μέσω ποικίλων επιδράσεων στον οργανισμό μας.

 

Αξίζει να σημειωθεί πως η μαστίχα Χίου αποτελεί προϊόν μοναδικό, τόσο για τις ιδιότητές της όσο και για την αποκλειστική προέλευσή της, καθώς το μαστιχόδενδρο ευδοκιμεί μόνο στο νησί της Χίου

 

Πηγές: www.iatronet.gr, www.enallaktikidrasi.com